Hưng Yên mới là tỉnh được hợp từ Hưng Yên cũ và Thái Bình cũ theo nghị quyết của Quốc hội năm 2025, hiệu lực từ 1/7/2025, với trung tâm hành chính đặt tại Hưng Yên cũ. Tên tỉnh và nơi đặt trụ sở trùng nhau, nên người Hưng Yên cũ gần như không phải đổi gì ở cấp tỉnh; người Thái Bình cũ thì đổi tên tỉnh trên địa chỉ và có cơ quan cấp tỉnh ở xa hơn trước.
Ghép hai vùng lại, Hưng Yên từ một tỉnh nằm lọt giữa đồng bằng, không có biển, nay trải từ sát Hà Nội ra tận bờ biển phía đông của Thái Bình cũ. Bài này giải thích tỉnh mới gồm những phần nào, giáp những tỉnh, thành nào, cách đọc chữ "Hưng Yên" trong tài liệu trước và sau mốc, và những điều người hai vùng nên nắm.
Hưng Yên mới ghép từ hai mảng nào
Bảng tóm tắt theo đúng những gì có trong nghị quyết; số xã, phường và các con số khác bạn tra từ nguồn chính thức.
| Mảng | Trước 1/7/2025 | Sau 1/7/2025 |
|---|---|---|
| Hưng Yên cũ | Tỉnh riêng, tỉnh lỵ là thành phố Hưng Yên | Phần mang tên, nơi đặt trung tâm hành chính tỉnh mới |
| Thái Bình cũ | Tỉnh riêng, tỉnh lỵ là thành phố Thái Bình | Thuộc Hưng Yên; không còn là một tỉnh |
| Các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh của cả hai | Cấp huyện | Không còn từ 1/7/2025; địa bàn chia về các xã, phường mới |
Trong bảy tỉnh có trung tâm hành chính khác tên, Hưng Yên không nằm trong số đó. Vì thế, khi nghe "trụ sở UBND tỉnh Hưng Yên", bạn hiểu là ở vùng Hưng Yên cũ, như trước đây.
Điều dễ quên là cả thành phố Hưng Yên cũ lẫn thành phố Thái Bình cũ đều từng là đơn vị cấp huyện. Khi cấp huyện bị bỏ, cả hai đô thị đều không còn là một tầng riêng trong địa chỉ; địa bàn của chúng nay thuộc các phường mới, tên cụ thể tra trong danh mục. Đừng ghi "thành phố Thái Bình, tỉnh Hưng Yên": cụm này trộn hai mốc thời gian và không đúng với cấu trúc hai cấp hiện nay.
Hưng Yên nay có biển: một thay đổi trong cách hình dung tỉnh
Trong sách địa lý trước đây, Hưng Yên là một trong những tỉnh không giáp biển của đồng bằng sông Hồng, nổi tiếng với nhãn lồng, với di tích Phố Hiến bên sông Hồng, với những làng ven đê và vùng đất gần Hà Nội đô thị hoá nhanh. Thái Bình cũ thì có bờ biển phía đông, có các cửa sông đổ ra vịnh Bắc Bộ, có những cánh đồng lúa rộng và làng chài ven biển.
Từ 1/7/2025, những đặc điểm đó cộng lại trong một tỉnh. Câu "Hưng Yên không có biển" không còn đúng với ranh giới mới; ngược lại, nếu bạn viết về nghề cá, về đê biển, về rừng ngập mặn ven biển ở "Hưng Yên" thì cần hiểu đó là vùng Thái Bình cũ. Với giáo viên, người viết nội dung, hướng dẫn viên, đây là chỗ phải cập nhật trong bài giảng và tài liệu, nhất là khi trích lại nội dung cũ.
Tỉnh mới vì vậy có một trục chạy từ tây bắc xuống đông nam: phần tây bắc giáp Hà Nội, có các vùng như Văn Giang, Văn Lâm, Mỹ Hào cũ gắn với đô thị và khu công nghiệp; phần giữa là đồng bằng lúa; phần đông nam là vùng ven biển của Thái Bình cũ. Khi nói về đời sống, sản xuất của tỉnh, hãy nói rõ đang nói về vùng nào thay vì gom chung.
Hưng Yên mới giáp những tỉnh, thành nào
Đường bao của Hưng Yên mới là đường bao chung của hai tỉnh cũ. Danh sách láng giềng mới, theo nghị quyết sắp xếp:
- Hà Nội ở phía tây và tây bắc; thủ đô giữ nguyên, ranh giới này là ranh giới cũ giữa Hà Nội và Hưng Yên.
- Bắc Ninh mới ở phía bắc; Bắc Ninh cũ giáp Hưng Yên cũ, nay thuộc tỉnh gồm cả Bắc Giang cũ.
- Hải Phòng mới ở phía đông bắc và đông; cả Hải Dương cũ lẫn Hải Phòng cũ từng giáp phần này hay phần kia của hai tỉnh cũ, nay đều thuộc Hải Phòng.
- Ninh Bình mới ở phía nam và tây nam; Hà Nam cũ giáp Hưng Yên cũ, Nam Định cũ giáp Thái Bình cũ qua sông Hồng, cả hai nay thuộc Ninh Bình.
- Biển ở phía đông nam, phần bờ biển của Thái Bình cũ.
Như vậy Hưng Yên mới có bốn láng giềng cấp tỉnh trên đất liền và một mặt biển. Ranh giới cũ giữa Hưng Yên và Thái Bình nay là đường nội tỉnh. Với người dân ven sông Luộc, nơi trước đây là ranh giới giữa hai tỉnh ở nhiều đoạn, bờ bên kia giờ cùng một tỉnh.
Khi bạn ghi địa chỉ cho chuyến hàng đi qua vùng giáp ranh, nhớ rằng bên kia sông Hồng của vùng Thái Bình cũ là Ninh Bình mới chứ không phải "Nam Định", và bên kia của vùng giáp Hải Dương cũ là Hải Phòng chứ không phải "Hải Dương".
Người Thái Bình cũ và người Hưng Yên cũ: mỗi bên đổi một kiểu
Người Hưng Yên cũ giữ tên tỉnh. Trên địa chỉ, ô tỉnh vẫn là Hưng Yên. Thay đổi nằm ở chỗ bỏ tầng huyện và xã, phường được sắp xếp lại. Các tên như Văn Giang, Khoái Châu, Kim Động, Ân Thi cũ chỉ còn là tên vùng, tên xã mới cụ thể phải tra danh mục.
Người Thái Bình cũ đổi tên tỉnh. Chỗ trước ghi "tỉnh Thái Bình" nay ghi "tỉnh Hưng Yên". Đồng thời các huyện cũ như Đông Hưng, Vũ Thư, Kiến Xương, Tiền Hải, Thái Thuỵ, Quỳnh Phụ, Hưng Hà cũng không còn là cấp hành chính.
Cơ quan cấp tỉnh. Với người Hưng Yên cũ, trụ sở tỉnh vẫn ở vùng mình. Người Thái Bình cũ, nhất là ở các vùng ven biển, có quãng đường tới trụ sở tỉnh dài hơn trước. Trước khi đi, hãy kiểm việc đó có thật thuộc cấp tỉnh hay đã làm được ở xã, phường, trực tuyến, và xem có điểm tiếp nhận nào còn đặt ở vùng Thái Bình cũ trong giai đoạn chuyển tiếp hay không.
Tên gọi trong đời sống. Ở cả hai vùng, người ta vẫn tự nhận "người Thái Bình", "người Hưng Yên" theo quê cũ. Đó là tên vùng, không mâu thuẫn với địa chỉ hành chính mới.
Người làm việc qua lại giữa hai vùng. Nhiều người sống ở vùng Thái Bình cũ nhưng làm ở khu công nghiệp vùng Hưng Yên cũ, hoặc ngược lại. Trước đây họ khai "tạm trú tỉnh khác"; nay hai nơi cùng một tỉnh. Chuyện này có thể ảnh hưởng tới vài thủ tục cư trú, bảo hiểm, nhưng cách xử lý cụ thể bạn hỏi cơ quan tiếp nhận hoặc đọc trang về thủ tục sau sáp nhập, đừng tự suy.
Đọc chữ "Hưng Yên" trong tài liệu cho đúng mốc thời gian
Tài liệu trước 1/7/2025. Chữ "tỉnh Hưng Yên" chỉ vùng Hưng Yên cũ, không có biển, không gồm Thái Bình. Mọi số liệu, xếp hạng, mô tả trong đó áp cho phạm vi cũ.
Tài liệu từ 1/7/2025. Chữ "tỉnh Hưng Yên" gồm cả vùng Thái Bình cũ. Khi một thông báo của tỉnh nói về "các xã ven biển", đó là các xã ở vùng Thái Bình cũ.
Tài liệu không ghi ngày. Nhìn các dấu hiệu khác: có nhắc tên huyện không, có nhắc Thái Bình như một tỉnh riêng không. Nếu có, nhiều khả năng tài liệu viết theo ranh giới cũ.
Khi cần số liệu của tỉnh mới. Đừng tự cộng số của hai tỉnh cũ rồi trình bày như số chính thức. Một số chỉ tiêu cộng được, nhiều chỉ tiêu dạng tỉ lệ, bình quân thì không. Hãy dùng số liệu do cơ quan thống kê công bố theo ranh giới mới.
Phố Hiến, nhãn lồng, đồng lúa ven biển: gọi đúng vùng khi kể về tỉnh mới
Mỗi vùng cũ mang vào tỉnh mới những hình ảnh quen thuộc riêng. Nhắc tới Hưng Yên cũ, người ta nghĩ tới Phố Hiến, một thương cảng xưa bên sông Hồng, tới vườn nhãn, tới những làng nghề và vùng ven đô đang lên nhà xưởng. Nhắc tới Thái Bình cũ, người ta nghĩ tới đồng lúa thẳng cánh, tới làng chài, bãi bồi ven biển và những làng có truyền thống hiếu học. Những hình ảnh đó không hề biến mất vì tên tỉnh thay đổi.
Chỗ cần cẩn thận là khi viết, khi giới thiệu, đừng gán đặc trưng của vùng này cho cả tỉnh. Nói "Hưng Yên là quê nhãn" vẫn được hiểu, nhưng nói "cả tỉnh Hưng Yên sống bằng nghề biển" thì sai, cũng như nói "Hưng Yên chỉ toàn khu công nghiệp" là bỏ quên cả vùng lúa rộng phía đông nam. Cách viết chính xác là thêm vùng: "ở vùng Thái Bình cũ", "ở vùng ven Hà Nội của Hưng Yên cũ".
Với các sự kiện văn hoá, lễ hội, ẩm thực, tên gọi theo làng, theo vùng vẫn là cách chuẩn nhất. Bài này chỉ nhắc nhẹ để bạn đặt đúng địa danh; chuyện văn hoá của từng làng, từng lễ hội nằm ngoài phạm vi một hồ sơ hành chính.
Kiểm một địa chỉ có thuộc Hưng Yên mới không
Khi nhận một địa chỉ cũ ở vùng đồng bằng phía đông nam Hà Nội và không chắc nó thuộc tỉnh nào, bạn có thể làm theo trình tự này:
- Xem ô tỉnh trên địa chỉ gốc. Nếu ghi Hưng Yên hoặc Thái Bình, địa chỉ đó nay thuộc tỉnh Hưng Yên.
- Nếu ghi Hải Dương thì nay thuộc Hải Phòng; ghi Hà Nam hoặc Nam Định thì nay thuộc Ninh Bình; ghi Bắc Ninh thì vẫn là Bắc Ninh; ghi Hà Nội thì vẫn là Hà Nội.
- Với địa chỉ thuộc Hưng Yên mới, bỏ tầng huyện, giữ thôn, xóm, số nhà.
- Tra tên xã, phường mới trong danh mục đơn vị hành chính chính thức.
- Nếu nằm sát sông ranh giới cũ hoặc thôn bị chia, hỏi UBND cấp xã.
Hai bước đầu giải quyết phần lớn câu hỏi "nhà mình giờ thuộc tỉnh nào" mà bạn bè, khách hàng hay hỏi, vì việc sắp xếp ở cấp tỉnh đi theo nguyên tỉnh cũ: không có tỉnh cũ nào bị chia đôi giữa hai tỉnh mới trong vùng này.
Câu hỏi thường gặp
Hưng Yên sáp nhập với tỉnh nào?
Hưng Yên cũ hợp với Thái Bình cũ thành tỉnh Hưng Yên mới theo nghị quyết của Quốc hội năm 2025, hiệu lực từ 1/7/2025. Trung tâm hành chính tỉnh mới đặt tại Hưng Yên cũ.
Hưng Yên mới có giáp biển không?
Có. Phần Thái Bình cũ có bờ biển phía đông, nên từ 1/7/2025 tỉnh Hưng Yên có biển. Khi đọc tài liệu cũ nói Hưng Yên không có biển, hãy hiểu đó là theo ranh giới trước mốc.
Thái Bình có về Nam Định hay Hải Phòng không?
Không. Theo nghị quyết sắp xếp năm 2025, Thái Bình cũ thuộc Hưng Yên. Nam Định cũ thuộc Ninh Bình, Hải Dương cũ thuộc Hải Phòng. Ba tỉnh cũ này từng là láng giềng của nhau, nay nằm ở ba tỉnh mới khác nhau.
Văn Giang, Văn Lâm có còn là huyện không?
Không còn, vì cấp huyện đã bỏ trên cả nước từ 1/7/2025. Đây nay là tên vùng; địa bàn của chúng thuộc các xã, phường mới của Hưng Yên, tên cụ thể tra trong danh mục chính thức.
Người vùng Thái Bình cũ nộp hồ sơ cấp tỉnh ở đâu?
Trụ sở cơ quan cấp tỉnh đặt tại Hưng Yên cũ. Tuy vậy nhiều việc thường ngày làm ở xã, phường hoặc trực tuyến, và có thể còn điểm tiếp nhận ở vùng Thái Bình cũ trong giai đoạn chuyển tiếp; bạn xem thông báo chính thức của tỉnh hoặc sở liên quan.
Có cách nào nhớ nhanh Hưng Yên mới gồm những gì?
Nhớ một câu: Hưng Yên giữ tên, giữ trụ sở, nhận thêm Thái Bình và nhận thêm biển. Phần còn lại, như tên xã, phường mới, bạn không cần nhớ mà tra khi cần.