Người ở Quảng Nam cũ, Kon Tum cũ và Ninh Thuận cũ là ba nhóm trong mục này chịu thay đổi lớn nhất về nơi làm việc cấp tỉnh. Quảng Nam cũ nay thuộc thành phố Đà Nẵng, trung tâm hành chính đặt tại Đà Nẵng cũ; Kon Tum cũ thuộc tỉnh Quảng Ngãi, trung tâm đặt tại Quảng Ngãi cũ; Ninh Thuận cũ thuộc tỉnh Khánh Hoà, trung tâm đặt tại Khánh Hoà cũ. Với cả ba, tỉnh lỵ quen thuộc của họ không còn là nơi đặt trung tâm tỉnh.
Tin tốt là phần lớn việc thường ngày không cần lên tỉnh. Bài này giúp bạn phân loại: việc nào giải quyết ở xã, việc nào nộp được từ xa, khi nào thật sự phải đi, và chuẩn bị gì để đi một lần là xong. Trang không nêu danh sách thủ tục, lệ phí hay thời hạn cụ thể vì những thứ đó thay đổi theo văn bản; chi tiết từng thủ tục có ở trang về thủ tục sau sáp nhập.
Ba nhóm người, ba hướng đi mới
Người Quảng Nam cũ quen lên Tam Kỳ, nằm khoảng giữa tỉnh. Nay việc cấp thành phố hướng ra Đà Nẵng cũ ở đầu phía bắc. Người ở vùng đồng bằng phía bắc như Điện Bàn, Đại Lộc cũ gần hơn trước; người ở vùng phía nam và vùng núi như Núi Thành, Nam Trà My, Phước Sơn cũ thì xa hơn.
Người Kon Tum cũ trước làm việc ngay trên cao nguyên. Nay việc cấp tỉnh hướng xuống Quảng Ngãi cũ ở vùng ven biển, phải vượt những tuyến đèo dài. Đây là nhóm có quãng đường thay đổi rõ nhất, và cũng là nhóm cần tận dụng các kênh nộp từ xa nhiều nhất.
Người Ninh Thuận cũ trước làm việc ở Phan Rang. Nay việc cấp tỉnh hướng lên Khánh Hoà cũ ở phía bắc, theo dải ven biển. Người ở vùng phía nam Ninh Thuận cũ, sát Bình Thuận cũ nay thuộc Lâm Đồng, có quãng đi dài nhất trong nhóm này.
Điểm chung của cả ba là: tên tỉnh trên địa chỉ đổi, trung tâm tỉnh dời, nhưng chính quyền cấp xã thì ở ngay tại chỗ, và đó là nơi bạn nên bắt đầu mọi câu hỏi.
Việc nào thường giải quyết ngay ở xã, phường
Hộ tịch. Khai sinh, khai tử, kết hôn, trích lục và các việc hộ tịch thông thường được giải quyết ở Uỷ ban nhân dân cấp xã. Đây là nhóm việc nhiều người lo nhất mà thực ra không phải đi xa.
Chứng thực. Chứng thực bản sao, chữ ký trên giấy tờ thông thường làm ở cấp xã hoặc tại các tổ chức hành nghề công chứng theo quy định.
Cư trú và giấy tờ tuỳ thân. Đăng ký thường trú, tạm trú và nhiều thủ tục liên quan làm qua công an cấp xã và trên môi trường điện tử. Việc cấp căn cước có thể có điểm tiếp nhận theo bố trí của công an tỉnh; bạn kiểm thông báo.
Nhiều việc trước đây ở cấp huyện. Khi bỏ cấp huyện, phần lớn thẩm quyền của huyện chuyển xuống xã, một phần chuyển lên tỉnh. Những việc như đăng ký hộ kinh doanh, một số thủ tục đất đai, xây dựng nhà ở riêng lẻ thường về xã, nhưng danh sách cụ thể do văn bản phân cấp quy định.
Cách kiểm nhanh. Hỏi bộ phận một cửa của xã, phường: "thủ tục này giờ nộp ở đây hay ở tỉnh". Đây là câu hỏi đơn giản nhất mà tiết kiệm được nhiều nhất.
Kênh nộp từ xa cho việc cấp tỉnh
Khi một thủ tục thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, bạn vẫn có nhiều cách để không phải tự mang hồ sơ đi xa:
- Cổng dịch vụ công trực tuyến: nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ, nhận kết quả điện tử với những thủ tục đã được cung cấp trực tuyến. Tài khoản định danh điện tử giúp đăng nhập.
- Dịch vụ bưu chính công ích: gửi hồ sơ và nhận kết quả qua bưu điện với những thủ tục cho phép. Bưu điện xã là nơi hỏi gần nhất.
- Điểm tiếp nhận do tỉnh bố trí: trong giai đoạn chuyển tiếp, tỉnh có thể đặt điểm tiếp nhận tại vùng tỉnh lỵ cũ hoặc các khu vực đông dân. Có hay không, ở đâu, đến khi nào là thông tin bạn phải kiểm theo thông báo.
- Tiếp nhận không phụ thuộc địa giới: một số thủ tục cho phép nộp tại bất kỳ điểm tiếp nhận nào trong tỉnh. Hỏi rõ trước để chọn điểm gần nhất.
- Uỷ quyền: với việc cần có mặt, bạn có thể uỷ quyền cho người thân đang ở gần trung tâm, theo đúng thủ tục uỷ quyền mà loại việc đó cho phép.
Không phải thủ tục nào cũng có đủ các kênh trên. Trước khi chọn, bạn đọc phần hướng dẫn của chính thủ tục đó trên cổng dịch vụ công hoặc hỏi xã, phường.
Khi thật sự phải lên trung tâm tỉnh
Có những việc cần có mặt, như nhận kết quả bản gốc phải ký nhận, đối chất, phỏng vấn, hay khi hồ sơ cần bổ sung trực tiếp. Để đi một lần là xong:
- Kiểm lại thẩm quyền: chắc chắn việc của bạn thuộc cấp tỉnh và không có điểm tiếp nhận gần hơn.
- Xác định đúng nơi làm việc: sau sáp nhập, trụ sở một số cơ quan có thể đổi chỗ. Đọc thông báo chính thức, đừng dựa vào địa chỉ cũ lưu trên điện thoại.
- Đặt lịch hẹn nếu nơi tiếp nhận có hình thức đặt lịch, để khỏi chờ lâu sau một quãng đường dài.
- Chuẩn bị đủ bản gốc và bản sao theo danh mục của thủ tục; mang thêm giấy tờ thể hiện địa chỉ hiện hành nếu giấy tờ cũ ghi tên tỉnh cũ.
- Mang theo giấy hẹn, mã hồ sơ nếu đã nộp trước trực tuyến, để cán bộ tra nhanh.
- Tính đến thời tiết: mùa mưa bão miền Trung có thể làm gián đoạn các tuyến đèo, tuyến ven biển. Theo dõi thông báo của chính quyền và cơ quan khí tượng trước khi đi.
Với người cao tuổi hoặc người ở vùng núi xa, nên hỏi xã xem có hình thức hỗ trợ nộp hồ sơ, hỗ trợ trực tuyến tại xã hay không; nhiều nơi có tổ công nghệ số hoặc cán bộ hướng dẫn trực tiếp.
Chuẩn bị sẵn tài khoản và giấy tờ điện tử
Với người ở xa trung tâm tỉnh, khả năng làm thủ tục từ xa phụ thuộc nhiều vào việc chuẩn bị trước. Những việc dưới đây nên làm khi chưa có việc gấp:
- Kích hoạt tài khoản định danh điện tử ở mức đủ để đăng nhập cổng dịch vụ công, và kiểm thông tin cư trú hiển thị đã đúng địa chỉ mới chưa.
- Cập nhật số điện thoại, thư điện tử trên tài khoản để nhận thông báo về hồ sơ; nhiều người lỡ thông báo bổ sung hồ sơ chỉ vì số cũ không còn dùng.
- Lưu bản chụp rõ nét các giấy tờ hay dùng: căn cước, giấy khai sinh, giấy tờ nhà đất, bằng cấp, để tải lên khi cần. Không gửi các bản chụp này qua các nhóm trò chuyện công khai.
- Với doanh nghiệp, kiểm hạn chữ ký số và quyền truy cập các cổng của ngành thuế, đăng ký kinh doanh, bảo hiểm.
- Với người cao tuổi trong nhà, giúp họ chuẩn bị trước và ghi lại các bước trên một tờ giấy, kèm tên cán bộ một cửa ở xã để hỏi khi cần.
Chuẩn bị một lần dùng được cho nhiều thủ tục về sau, và là cách hiệu quả nhất để quãng đường tới trung tâm tỉnh mới không còn là trở ngại.
Doanh nghiệp, hộ kinh doanh ở ba vùng cũ
Doanh nghiệp đặt trụ sở ở Quảng Nam, Kon Tum, Ninh Thuận cũ nay chịu sự quản lý của các cơ quan cấp tỉnh mới: thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh Khánh Hoà. Việc đăng ký thay đổi, báo cáo, kê khai phần lớn đã làm trực tuyến từ trước, nên thay đổi chủ yếu nằm ở tên cơ quan tiếp nhận và địa chỉ trụ sở trên hồ sơ.
Một việc nên làm sớm là tra cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh đang quản lý mình theo địa bàn mới, vì cách tổ chức các cơ quan này có thể thay đổi cùng với sắp xếp hành chính. Thông tin đó có trên cổng của từng ngành; trang này không liệt kê vì dễ lỗi thời.
Hộ kinh doanh nhỏ ở vùng cao Kon Tum cũ hay vùng nông thôn Ninh Thuận cũ thường làm việc với xã nhiều hơn với tỉnh. Khi chưa rõ, hỏi xã trước. Chủ hộ ở vùng cao có thể nhờ cán bộ xã hướng dẫn nộp trực tuyến ngay tại bộ phận một cửa, thay vì đi xuống trung tâm tỉnh. Các bài chi tiết về hoá đơn, biển hiệu, con dấu, hợp đồng sau sáp nhập nằm ở trang về thủ tục; bài này không lặp lại.
Những điều không nên làm
Không nên đi xa chỉ dựa vào lời truyền miệng hay bài đăng trên mạng xã hội về nơi làm việc của một cơ quan. Thông tin về trụ sở, điểm tiếp nhận trong giai đoạn chuyển tiếp thay đổi nhanh; chỉ thông báo chính thức mới đáng tin.
Không nên trả tiền cho người chào "làm hộ thủ tục cấp tỉnh" với lý do bạn ở xa, khi bạn chưa kiểm xem thủ tục đó có nộp trực tuyến hay qua bưu chính được không. Nếu cần nhờ dịch vụ, chọn tổ chức có tư cách pháp lý rõ ràng và giữ giấy tờ gốc trong tay.
Không nên tự sửa tên tỉnh trên giấy tờ cũ cho "khớp" với hồ sơ mới. Giấy tờ cũ ghi Quảng Nam, Kon Tum, Ninh Thuận là giấy tờ hợp lệ theo thời điểm cấp. Khi cần đối chiếu, cơ quan tiếp nhận dựa vào dữ liệu dân cư.
Cuối cùng, không nên bỏ qua câu hỏi đơn giản nhất: gọi hoặc ghé Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi bạn ở. Đó là nơi gần nhất, biết rõ nhất thủ tục nào làm ở đâu trong địa bàn của mình.
Câu hỏi thường gặp
Người Kon Tum cũ làm căn cước có phải xuống Quảng Ngãi cũ không?
Không nhất thiết. Việc cấp căn cước có thể có điểm tiếp nhận theo bố trí của công an tỉnh, kể cả ở vùng Kon Tum cũ. Bạn kiểm thông báo của công an tỉnh hoặc hỏi công an xã nơi cư trú trước khi đi.
Hồ sơ nộp trước 1/7/2025 ở huyện cũ nay theo dõi ở đâu?
Hồ sơ đang giải quyết dở được chuyển cho cơ quan có thẩm quyền mới theo hướng dẫn chuyển tiếp. Bạn mang giấy hẹn cũ đến xã, phường nơi mình ở để hỏi hồ sơ đã chuyển về đâu, hoặc tra mã hồ sơ nếu đã nộp trực tuyến.
Người Ninh Thuận cũ có được nộp hồ sơ cấp tỉnh tại Phan Rang không?
Tuỳ việc tỉnh Khánh Hoà có bố trí điểm tiếp nhận tại vùng Phan Rang cũ hay không, và bố trí cho những thủ tục nào. Trang này không khẳng định chi tiết đó; bạn kiểm thông báo của tỉnh.
Người Quảng Nam cũ ở xa có nhờ người nhà nộp hồ sơ được không?
Được với những thủ tục cho phép uỷ quyền, theo đúng hình thức uỷ quyền quy định cho loại việc đó. Có thủ tục bắt buộc người yêu cầu có mặt. Bạn đọc hướng dẫn của thủ tục trước khi chuẩn bị giấy uỷ quyền.
Làm sao biết một thủ tục nộp trực tuyến được hay không?
Tìm tên thủ tục trên cổng dịch vụ công; phần hướng dẫn ghi rõ cách thức nộp, gồm trực tiếp, trực tuyến, bưu chính. Nếu không tìm thấy, hỏi bộ phận một cửa của xã, phường.
Đi lại xa để làm thủ tục có được hỗ trợ gì không?
Trang này không nêu chính sách hỗ trợ cụ thể vì tuỳ từng địa phương. Bạn hỏi xã về các hình thức hỗ trợ nộp hồ sơ tại chỗ, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, nhất là cho người cao tuổi và người ở vùng xa.