Gia Lai mới là tỉnh được hợp từ hai tỉnh cũ, Gia Lai và Bình Định, theo nghị quyết của Quốc hội năm 2025 về sắp xếp đơn vị hành chính, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Tỉnh mang tên Gia Lai, nhưng trung tâm hành chính đặt ở Quy Nhơn, vốn là trung tâm của Bình Định cũ. Nhờ vậy, tỉnh mới trải từ vùng đất đỏ bazan quanh Pleiku xuống tận bờ biển, thành một trong những tỉnh vừa có cao nguyên vừa có biển.
Hồ sơ này dành cho người đang sống ở hai vùng cũ, người đi làm ăn qua lại giữa Pleiku và Quy Nhơn, và người ở xa cần biết một địa chỉ cũ nay thuộc tỉnh nào. Bài không nêu dân số, diện tích hay số xã, phường; những con số đó bạn tra trong danh mục đơn vị hành chính do cơ quan nhà nước công bố, vì đó là nguồn duy nhất đáng tin khi cần chính xác.
Gia Lai mới được ghép từ hai tỉnh nào
Phần ghép là trọn hai tỉnh cũ: toàn bộ Gia Lai trước ngày 1/7/2025 ở phía tây, trên cao nguyên, và toàn bộ Bình Định ở phía đông, dọc bờ biển. Tên tỉnh mới lấy theo Gia Lai; tên Bình Định thôi là tên một đơn vị hành chính cấp tỉnh, nhưng vẫn còn trong sách báo, trong cách người ta giới thiệu quê mình và trong tên gọi văn hoá của vùng.
Cần nhớ rằng cùng lúc với việc hợp tỉnh, cấp huyện được bỏ hẳn trên cả nước, và xã, phường cũng được sắp xếp lại. Nghĩa là một địa chỉ cũ ở Gia Lai hay Bình Định đổi ở hai tầng một lúc: tầng tỉnh (từ Bình Định sang Gia Lai, hoặc giữ Gia Lai) và tầng xã (tên xã, phường có thể đã khác). Tầng huyện thì biến mất khỏi địa chỉ.
Vì thế, nói "Quy Nhơn nay thuộc Gia Lai" là đúng ở tầng tỉnh, nhưng chưa đủ để ghi một địa chỉ cụ thể. Muốn biết một con đường ở Quy Nhơn hay một thôn ở vùng An Khê cũ nay thuộc phường, xã nào, bạn phải tra danh mục chính thức hoặc hỏi Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi đó. Bài này không đoán tên xã, phường mới, vì đoán sai còn tệ hơn để trống.
Trung tâm hành chính ở Quy Nhơn nên hiểu thế nào
Đây là nơi đặt trụ sở các cơ quan cấp tỉnh. Trung tâm hành chính tỉnh, nơi đặt trụ sở chính của chính quyền cấp tỉnh, nằm ở Quy Nhơn, thuộc phần Bình Định cũ. Đây là một trong bảy tỉnh mới có trung tâm hành chính không nằm ở tỉnh cũ mang tên, nên rất dễ nhầm khi ai đó mặc định "tỉnh Gia Lai thì trụ sở ở Pleiku".
Không có nghĩa mọi việc đều phải về Quy Nhơn. Từ khi chính quyền địa phương còn hai cấp, rất nhiều việc của người dân được giải quyết ở cấp xã, phường, hoặc nộp trực tuyến. Những việc thật sự phải tới cơ quan cấp tỉnh chiếm phần nhỏ, và tỉnh có thể bố trí điểm tiếp nhận ở nhiều nơi. Cách bố trí cụ thể thay đổi theo từng giai đoạn, nên bạn kiểm thông báo chính thức của tỉnh trước khi đi.
Pleiku vẫn là đô thị lớn của phần cao nguyên. Việc trụ sở tỉnh đặt ở Quy Nhơn không làm vùng Pleiku cũ hết vai trò: đây vẫn là nơi tập trung dân cư, trường học, bệnh viện, chợ và giao thương của phía tây. Với đời sống hằng ngày, người dân cao nguyên vẫn xoay quanh các trung tâm quen thuộc của mình.
Tên "Pleiku", "Quy Nhơn" trong địa chỉ hành chính cần kiểm lại. Hai nơi này trước đây là thành phố thuộc tỉnh, tức đơn vị cấp huyện. Cấp huyện đã bỏ, nên chữ "thành phố Pleiku", "thành phố Quy Nhơn" không còn là một tầng trong địa chỉ hành chính. Tên đó có được giữ làm tên một phường hay không, bạn tra danh mục chính thức, đừng tự suy.
Nhận ra một địa chỉ cũ nay thuộc tỉnh nào
Phần lớn nhầm lẫn xảy ra khi đọc giấy tờ in trước ngày 1/7/2025. Bảng dưới giúp bạn xác định tầng tỉnh trong vài giây; tầng xã, phường thì luôn phải tra thêm.
| Địa chỉ cũ ghi | Nay thuộc tỉnh | Việc còn phải tra |
|---|---|---|
| …, tỉnh Gia Lai (giấy tờ trước 1/7/2025) | Gia Lai | Tên xã, phường mới; bỏ tên huyện, thị xã, thành phố cũ |
| …, tỉnh Bình Định | Gia Lai | Tên xã, phường mới; đổi chữ "Bình Định" thành "Gia Lai" ở tầng tỉnh |
| …, thành phố Quy Nhơn, Bình Định | Gia Lai | Phường mới của con đường đó; Quy Nhơn không còn là tầng thành phố |
| …, thành phố Pleiku, Gia Lai | Gia Lai | Phường mới; Pleiku không còn là tầng thành phố |
| …, tỉnh Kon Tum | Quảng Ngãi, không phải Gia Lai | Kon Tum cũ được ghép với Quảng Ngãi; tra xã, phường mới |
| …, tỉnh Phú Yên | Đắk Lắk | Phú Yên cũ ghép vào Đắk Lắk, không vào Gia Lai |
Hai dòng cuối có mặt vì đó là hai nhầm lẫn hay gặp nhất ở vùng này: nhiều người đoán Kon Tum, vốn liền kề và gắn bó với Gia Lai, sẽ nhập vào Gia Lai; hoặc đoán Phú Yên, vốn sát Bình Định, sẽ đi cùng Bình Định. Cả hai đoán đều sai theo nghị quyết năm 2025.
Những tên gọi quen còn sống trong đời thường
Một tỉnh mới không xoá được thói quen gọi tên của người dân trong một sớm một chiều. Người ở phía biển vẫn giới thiệu mình là "người Bình Định", người phía núi vẫn nói "lên Pleiku", "xuống Quy Nhơn". Những cách gọi này hoàn toàn bình thường trong trò chuyện, quảng cáo du lịch, sách vở hay câu hát; chỉ khi điền giấy tờ, hồ sơ, hợp đồng, bạn mới cần dùng đúng tên đơn vị hành chính hiện hành.
Với tên các thị xã, huyện cũ như An Khê, An Nhơn, Ayun Pa, Tam Quan, cũng vậy: chúng còn sống trong tên chợ, tên bến xe, tên trường, tên sản vật, nhưng không còn là một tầng trong địa chỉ. Có tên được giữ làm tên xã, phường mới, có tên không; muốn biết chắc thì tra danh mục, không suy từ việc "nghe vẫn thấy người ta gọi".
Một mẹo nhỏ khi nói chuyện với người ở xa: nếu bạn nói "Gia Lai", nhiều người vẫn hình dung ra vùng cao nguyên. Khi cần nói rõ, bạn có thể thêm "phía biển, vùng Bình Định cũ" hoặc "phía cao nguyên, vùng Pleiku cũ". Cách nói này không phải tên hành chính, nhưng giúp người nghe hình dung đúng chỗ bạn ở trong một tỉnh trải rất rộng theo chiều đông tây.
Đi lại giữa phần cao nguyên và phần biển
Nối hai nửa tỉnh là trục quốc lộ 19 từ ven biển lên cao nguyên, vượt đèo An Khê. Đây là tuyến người dân hai vùng đã quen đi từ lâu, nay trở thành đường nội tỉnh theo nghĩa hành chính. Với người cần lên trụ sở tỉnh từ phía tây, quãng đường và thời gian đi đèo là điều phải tính khi hẹn làm việc, nhất là vào mùa mưa, khi đèo có thể sương mù hoặc sạt lở cục bộ.
Khi lên kế hoạch, bạn nên kiểm tình hình đường đèo qua thông báo của cơ quan quản lý giao thông và đài phát thanh địa phương, chọn giờ đi ban ngày, và để dư thời gian trước giờ hẹn. Những tuyến cao tốc đang làm hay sẽ làm trong vùng thay đổi tiến độ theo từng năm; đừng dựa vào tin đồn "sắp thông xe", hãy chờ thông báo chính thức.
Một điểm ít người nghĩ tới: trong tỉnh mới có cả sân bay ở phía cao nguyên lẫn sân bay ở phía biển. Với khách từ xa, nên chọn sân bay theo nơi mình thật sự cần đến chứ không theo tên tỉnh trên vé, vì "bay tới Gia Lai" có thể là hạ cánh ở hai đầu cách nhau một con đèo.
Việc cấp tỉnh làm ở đâu: nguyên tắc chung
Phần lớn người dân không cần biết hết cơ cấu tỉnh mới; chỉ cần biết việc của mình thuộc cấp nào và nộp ở đâu. Các bước dưới đây áp dụng cho người ở cả hai vùng cũ.
- Xác định việc của bạn thuộc cấp xã hay cấp tỉnh. Phần lớn giấy tờ cá nhân, hộ tịch, xác nhận cư trú do cấp xã, phường giải quyết.
- Tìm thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của tỉnh, đọc mục cơ quan thực hiện và cách thức nộp.
- Nếu thủ tục cho phép nộp trực tuyến hoặc qua bưu chính, ưu tiên cách đó để khỏi đi đèo về trụ sở tỉnh.
- Nếu bắt buộc nộp trực tiếp, kiểm địa chỉ điểm tiếp nhận hiện hành trong thông báo chính thức; không dựa vào địa chỉ cũ ghi trên giấy hẹn từ trước 1/7/2025.
- Mang theo giấy tờ đang ghi địa chỉ cũ; cán bộ đối chiếu được, bạn không cần đổi giấy trước khi đi làm việc khác.
- Chưa rõ chỗ nào thì hỏi Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi bạn cư trú, đó là đầu mối gần nhất và nắm thông báo mới nhất.
Những thủ tục cụ thể như đổi giấy tờ, nộp hồ sơ, ghi địa chỉ trên đơn đã có ở trang về thủ tục sau sáp nhập; ở đây chỉ giữ phần nguyên tắc để bạn định hướng.
Hiểu lầm hay gặp về Gia Lai mới
"Gia Lai mới chỉ là Gia Lai cũ mở rộng thêm." Về tên thì đúng, nhưng về tổ chức thì không: trụ sở tỉnh đặt ở phía Bình Định cũ, nên với người phía cao nguyên, đường đi làm việc cấp tỉnh đã khác hẳn trước.
"Kon Tum cũng nhập vào Gia Lai." Sai. Theo nghị quyết năm 2025, Kon Tum cũ được ghép với Quảng Ngãi. Người ở Kon Tum cũ ghi tỉnh là Quảng Ngãi.
"Ghi Pleiku hay Quy Nhơn là đủ, ai cũng biết." Trong trò chuyện thì đủ, trong giấy tờ thì không. Địa chỉ hành chính cần tên xã, phường mới và tên tỉnh Gia Lai; tên thành phố cũ không còn là một tầng.
"Giấy tờ ghi Bình Định giờ hết giá trị." Giấy tờ cấp trước 1/7/2025 không tự mất hiệu lực chỉ vì địa danh đổi. Khi nào cần cập nhật là chuyện của từng loại giấy, bạn đọc hướng dẫn ở trang về thủ tục hoặc hỏi nơi cấp.
Câu hỏi thường gặp
Gia Lai mới gồm những tỉnh cũ nào?
Gia Lai mới gồm toàn bộ tỉnh Gia Lai cũ và toàn bộ tỉnh Bình Định cũ, hợp nhất theo nghị quyết của Quốc hội năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Tên tỉnh mới là Gia Lai, trung tâm hành chính đặt ở Quy Nhơn.
Trụ sở Uỷ ban nhân dân tỉnh Gia Lai mới ở đâu?
Trung tâm hành chính của tỉnh Gia Lai mới đặt tại Quy Nhơn, thuộc phần Bình Định cũ. Địa chỉ cụ thể của từng cơ quan, từng điểm tiếp nhận hồ sơ, bạn kiểm trên cổng thông tin chính thức của tỉnh vì có thể còn điều chỉnh.
Quy Nhơn nay thuộc tỉnh nào?
Quy Nhơn nay thuộc tỉnh Gia Lai. Quy Nhơn trước đây là thành phố thuộc tỉnh Bình Định; từ ngày 1/7/2025 cấp huyện bỏ, nên khi ghi địa chỉ bạn dùng tên phường mới và tên tỉnh Gia Lai, tra tên phường trong danh mục chính thức.
Người ở Pleiku có phải xuống Quy Nhơn làm mọi giấy tờ không?
Không. Phần lớn giấy tờ của người dân giải quyết ở cấp xã, phường hoặc nộp trực tuyến. Chỉ những thủ tục thuộc cấp tỉnh mới liên quan tới cơ quan tỉnh, và tỉnh có thể bố trí điểm tiếp nhận ở nhiều nơi; kiểm thông báo trước khi đi.
Gia Lai mới có đặc khu nào không?
Theo danh sách 13 đặc khu hải đảo hình thành từ ngày 1/7/2025, không có đặc khu nào thuộc tỉnh Gia Lai. Các đặc khu gần vùng này nhất là Lý Sơn thuộc Quảng Ngãi và Phú Quý thuộc Lâm Đồng.
Viết "Bình Định" trong địa chỉ bây giờ có sai không?
Trên giấy tờ, hồ sơ mới thì tầng tỉnh phải ghi Gia Lai. Trong trò chuyện, quảng cáo du lịch, tên sản vật hay sách báo, chữ Bình Định vẫn dùng bình thường như một tên vùng quen thuộc, không có gì sai.