Từ ngày 1/7/2025, khi cả nước sắp xếp lại đơn vị hành chính theo nghị quyết của Quốc hội năm 2025, hai huyện đảo quen thuộc của Quảng Ninh là Vân Đồn và Cô Tô không còn mang chữ "huyện" nữa. Cả hai trở thành đặc khu, vẫn thuộc tỉnh Quảng Ninh. Tỉnh Quảng Ninh nằm trong nhóm 11 tỉnh, thành giữ nguyên, không hợp nhất với tỉnh nào, nên phần tên tỉnh trong địa chỉ của người dân trên đảo không đổi.
Câu hỏi "Vân Đồn thuộc tỉnh nào", "Cô Tô bây giờ ghi thế nào" vẫn được tìm nhiều, vì người ta lẫn giữa tên huyện cũ, tên đảo và tên đặc khu. Bài này đi từng việc cụ thể: hai đặc khu nằm ở đâu trong bộ máy hành chính, ghi địa chỉ ra sao cho giấy tờ và đơn hàng, việc nào làm tại đặc khu, việc nào lên tỉnh, và chuẩn bị gì trước khi ra đảo.
Vân Đồn và Cô Tô thuộc tỉnh nào sau ngày 1/7/2025
Câu trả lời ngắn: đặc khu Vân Đồn và đặc khu Cô Tô đều thuộc tỉnh Quảng Ninh. Trong 13 đặc khu hải đảo của cả nước, Quảng Ninh và Hải Phòng mỗi nơi có hai, An Giang có ba; những địa phương còn lại có đặc khu thì mỗi nơi một.
Điều dễ gây rối là Quảng Ninh không đổi tên, không đổi ranh giới tỉnh, trung tâm hành chính vẫn ở chỗ cũ. Người ở Hạ Long, Cẩm Phả hay Móng Cái gần như chỉ cần sửa phần xã, phường. Còn người ở hai huyện đảo thì phần thay đổi lại nằm ở giữa địa chỉ: chữ "huyện Vân Đồn" thành "đặc khu Vân Đồn", chữ "huyện Cô Tô" thành "đặc khu Cô Tô", đồng thời tên thị trấn, xã cũ bên dưới không còn là một cấp riêng.
Vì sao lại như vậy? Từ 1/7/2025 cả nước bỏ cấp huyện, chính quyền địa phương còn hai cấp: tỉnh và cấp cơ sở. Cấp cơ sở gồm xã, phường và đặc khu. Nói cách khác, đặc khu đứng ngang hàng xã, phường về thứ bậc, chứ không phải một cấp nằm trên xã như huyện trước kia. Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm, vì nghe chữ "đặc khu" cứ nghĩ là đơn vị lớn hơn huyện.
Ranh giới của từng đặc khu so với huyện đảo cũ có trùng khít hay không, gồm những thôn, khu nào, thì bạn nên tra danh mục đơn vị hành chính chính thức hoặc hỏi thẳng chính quyền đặc khu. Bài này chỉ khẳng định phần chắc chắn: tên đặc khu và tỉnh mà đặc khu trực thuộc.
Đặc khu khác huyện đảo cũ ở những điểm nào
Bớt một tầng hành chính. Trước đây người dân Cô Tô đi làm giấy tờ có thể qua thị trấn hoặc xã, rồi lên huyện. Nay đặc khu là đầu mối cấp cơ sở, làm việc thẳng với các sở, ngành của tỉnh. Phần lớn thủ tục thường ngày được nhận tại bộ phận một cửa của đặc khu.
Không còn thị trấn, xã bên trong. Vì đặc khu đã là cấp cơ sở, bên dưới nó chỉ còn thôn, khu, tổ dân phố, tức các cộng đồng dân cư, không phải đơn vị hành chính. Tên thị trấn, tên xã cũ vẫn sống trong cách gọi của người dân, nhưng không còn là một dòng bắt buộc trong địa chỉ hành chính.
Mô hình được thiết kế cho hải đảo. Chữ "đặc khu" phản ánh điều kiện riêng của vùng đảo: xa đất liền, đi lại phụ thuộc thời tiết, dân cư phân tán trên nhiều đảo nhỏ. Cơ chế cụ thể về tổ chức bộ máy và thẩm quyền do luật và các văn bản hướng dẫn quy định, bạn nên đọc văn bản hiện hành thay vì nghe kể lại.
Không phải "đặc khu kinh tế" theo nghĩa báo chí cũ. Nhiều năm trước, tên Vân Đồn từng được nhắc trên báo chí trong các đề xuất về đặc khu kinh tế. Đặc khu hiện nay là một loại đơn vị hành chính cấp cơ sở. Hai khái niệm khác nhau, đừng lấy thông tin cũ về ưu đãi đầu tư để suy ra quy định hiện hành.
Tên tỉnh không đổi. Với Vân Đồn và Cô Tô, phần "tỉnh Quảng Ninh" giữ nguyên. Đây là điểm thuận lợi so với các đặc khu ở phía nam như Phú Quý hay Côn Đảo, nơi cả tên tỉnh, thành trong địa chỉ cũng phải sửa.
Ghi địa chỉ ở Vân Đồn và Cô Tô theo cách mới
Bảng dưới là ví dụ giả định để thấy chỗ cần sửa. Tên thôn, khu là tên bịa để minh hoạ; khi ghi địa chỉ thật, bạn dùng đúng tên thôn, khu, tổ dân phố trên giấy tờ hoặc do chính quyền đặc khu xác nhận.
| Trường hợp | Cách ghi cũ (trước 1/7/2025) | Cách ghi mới |
|---|---|---|
| Nhà ở khu trung tâm Vân Đồn | Khu A, thị trấn X, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh | Khu A, đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh |
| Nhà ở một xã đảo của Vân Đồn | Thôn B, xã Y, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh | Thôn B, đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh |
| Nhà ở Cô Tô | Thôn C, xã Z, huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh | Thôn C, đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh |
| Cửa hàng có số nhà, tên đường | Số 10, đường D, thị trấn Cô Tô, huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh | Số 10, đường D, đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh |
Điểm cần nhớ là chỉ còn ba lớp: thôn hoặc khu (kèm số nhà, tên đường nếu có), đặc khu, tỉnh. Nếu hai thôn cũ ở hai xã khác nhau trùng tên, chính quyền có thể đã đặt lại tên hoặc thêm số để phân biệt. Gặp trường hợp đó, đừng tự chế, hãy hỏi tổ trưởng, trưởng thôn hoặc bộ phận một cửa của đặc khu.
Với ứng dụng giao hàng, ngân hàng, ví điện tử chưa cập nhật danh mục, bạn có thể gặp ô chọn "huyện" vẫn còn. Cách an toàn là chọn đúng tỉnh, chọn đặc khu ở ô cấp xã nếu có, rồi ghi đầy đủ tên thôn và tên đảo ở dòng địa chỉ chi tiết để người giao hàng tìm được.
Tên đảo, tên thị trấn cũ vẫn dùng trong đời sống
Vân Đồn là một vùng nhiều đảo. Người địa phương và khách du lịch quen gọi theo tên đảo như Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng, Thắng Lợi, hay theo tên bến, tên khu phố. Ở Cô Tô cũng vậy, người ta nói "ra Cô Tô lớn", "sang Cô Tô con", "về Thanh Lân". Những tên này là địa danh tự nhiên, không mất đi khi đơn vị hành chính thay đổi.
Trong giao tiếp hằng ngày, gọi theo tên đảo thậm chí còn rõ hơn tên đặc khu, vì đặc khu bao trùm nhiều đảo cách nhau cả giờ tàu. Một người bán hàng ở Quan Lạn cho khách số điện thoại và nói "giao về Quan Lạn" là đủ hiểu. Nhưng trên giấy tờ hành chính, dòng bắt buộc là đặc khu và tỉnh; tên đảo nên ghi thêm trong phần chi tiết, không thay cho tên đặc khu.
Với tài liệu cũ như sổ hộ khẩu đã thu hồi, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng ký trước ngày 1/7/2025, việc địa chỉ ghi "huyện Vân Đồn" hay "huyện Cô Tô" là đúng ở thời điểm lập. Nguyên tắc chung là giấy tờ còn hiệu lực không mất giá trị chỉ vì đổi tên đơn vị hành chính. Có cần cập nhật hay không, cập nhật lúc nào, thì tùy từng loại giấy và quy định của cơ quan cấp, bạn hỏi đúng nơi cấp giấy đó.
Một chi tiết người làm sách, làm bài giảng địa phương nên để ý: khi viết lịch sử, giữ đúng tên gọi theo từng thời kỳ. Câu "huyện Cô Tô năm ấy" vẫn đúng nếu nói về quá khứ. Chỉ khi mô tả hiện tại mới dùng "đặc khu Cô Tô".
Chuẩn bị trước khi ra Vân Đồn hay Cô Tô
Vân Đồn nối với đất liền thuận hơn, còn Cô Tô ở xa hơn về phía đông, đi lại phụ thuộc tàu biển. Dù đi công việc hay đi chơi, nên làm theo thứ tự sau thay vì tin vào bài chia sẻ cũ trên mạng:
- Xác định đích đến là đảo nào trong đặc khu, vì mỗi đảo có bến và tuyến tàu riêng. Ghi rõ "đặc khu Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh" cộng tên đảo khi đặt chỗ ở.
- Tra lịch tàu ở nguồn chính thức: cảng vụ, ban quản lý bến, chính quyền đặc khu hoặc hãng tàu có giấy phép. Lịch tàu đổi theo mùa và theo thời tiết, đừng dựa vào ảnh chụp lịch của năm trước.
- Theo dõi bản tin thời tiết biển trước ngày đi và ngày về. Khi có gió mạnh, áp thấp hay bão, tàu khách thường tạm dừng theo lệnh của cơ quan có thẩm quyền; bạn nên tính sẵn một ngày dự phòng.
- Mang theo giấy tờ tuỳ thân còn hạn. Trẻ em đi cùng nên có giấy tờ chứng minh nhân thân phù hợp với quy định của hãng tàu.
- Hỏi trước nơi lưu trú về điện, nước ngọt, sóng điện thoại ở đảo nhỏ. Đảo lớn thường đủ dịch vụ, đảo nhỏ có thể hạn chế.
- Lưu số liên lạc của nơi lưu trú và hỏi họ cách liên hệ chính quyền đặc khu khi cần trợ giúp, thay vì tra số trên các trang không rõ nguồn.
Bài này không nêu giá vé, giờ tàu hay tên hãng, vì những thông tin đó thay đổi thường xuyên và nêu sai còn tệ hơn không nêu. Khi đã có lịch chính thức, hãy đối chiếu thêm một nguồn thứ hai trước khi chuyển tiền đặt chỗ.
Việc hành chính làm ở đặc khu hay lên tỉnh
Bắt đầu ở bộ phận một cửa của đặc khu. Với người dân Vân Đồn, Cô Tô, các việc như chứng thực, hộ tịch, xác nhận cư trú, hồ sơ đất đai cấp cơ sở thường bắt đầu tại đặc khu. Khi chưa rõ thủ tục thuộc cấp nào, cứ hỏi ở đây trước để khỏi mất một chuyến tàu vào đất liền.
Thủ tục cấp tỉnh xem có nộp trực tuyến được không. Quảng Ninh giữ nguyên trung tâm hành chính tỉnh. Với thủ tục do sở, ngành giải quyết, bạn nên kiểm tra trên cổng dịch vụ công trước; nếu nộp trực tuyến được thì tránh phải vào đất liền chỉ để nộp hồ sơ.
Giữ bản chụp mọi giấy tờ. Trên đảo, một tờ giấy thiếu có thể kéo dài thêm cả tuần vì tàu không chạy. Chụp sẵn giấy tờ, lưu trên điện thoại và một nơi khác, khi cán bộ hỏi thì gửi ngay.
Hỏi lịch tiếp dân theo mùa. Một số dịch vụ ở đảo nhỏ có thể bố trí lịch làm việc khác với đất liền, nhất là mùa mưa bão. Hỏi trước qua kênh chính thức của đặc khu thay vì đến nơi mới biết.
Thủ tục chi tiết đọc ở trang chuyên về thủ tục sau sáp nhập. Khu Vực ghi hồ sơ đơn vị hành chính; cách làm từng loại giấy tờ, hồ sơ đất, hộ tịch sau sắp xếp có ở các trang chuyên về thủ tục sau sáp nhập. Bài này chỉ chỉ ra nơi bắt đầu.
Những nhầm lẫn hay gặp về hai đặc khu Quảng Ninh
Từ các câu hỏi thường thấy, có mấy chỗ người đọc hay vấp:
- Nghĩ đặc khu Vân Đồn lớn hơn tỉnh hoặc trực thuộc trung ương. Thực tế đặc khu là cấp cơ sở, trực thuộc tỉnh Quảng Ninh.
- Ghi cả "huyện Vân Đồn" lẫn "đặc khu Vân Đồn" trong một địa chỉ cho chắc ăn. Làm vậy gây rối, chỉ ghi "đặc khu".
- Ghi tên xã cũ đứng giữa thôn và đặc khu. Xã cũ đã không còn là một cấp trong đặc khu; nếu muốn người giao hàng dễ tìm, ghi tên đảo ở phần chi tiết.
- Nhầm Cô Tô với Cát Bà hoặc Bạch Long Vĩ. Cô Tô thuộc Quảng Ninh; Cát Hải (vùng có đảo Cát Bà) và Bạch Long Vĩ thuộc thành phố Hải Phòng.
- Tin rằng mọi giấy tờ cũ phải đổi ngay. Nguyên tắc là giấy tờ còn hiệu lực vẫn dùng được; việc cập nhật làm theo hướng dẫn của cơ quan cấp.
- Lấy lịch tàu từ bài viết cũ trên mạng xã hội. Lịch tàu ra đảo đổi theo mùa, phải xem ở nguồn chính thức gần ngày đi.
Nếu bạn cần tra mã bưu chính cho đặc khu, hãy xem trang chuyên về mã bưu chính, vì mã có thể được cơ quan bưu chính cập nhật sau đợt sắp xếp và bài này không lặp lại ở đây.
Câu hỏi thường gặp
Vân Đồn bây giờ là huyện hay đặc khu?
Từ ngày 1/7/2025, Vân Đồn là đặc khu thuộc tỉnh Quảng Ninh. Cấp huyện đã bỏ trên cả nước, nên không còn "huyện Vân Đồn". Khi ghi địa chỉ hiện tại, bạn viết "đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh" và ghi thêm thôn, khu, số nhà nếu có.
Cô Tô thuộc tỉnh nào sau sáp nhập?
Cô Tô vẫn thuộc tỉnh Quảng Ninh, nay là đặc khu Cô Tô. Quảng Ninh là một trong 11 tỉnh, thành giữ nguyên sau sắp xếp năm 2025, nên tên tỉnh trong địa chỉ của người Cô Tô không đổi, chỉ đổi phần huyện và xã bên dưới.
Đặc khu có cao hơn xã, phường không?
Không. Đặc khu là đơn vị hành chính cấp cơ sở, ngang hàng xã, phường, trực thuộc tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương. Điểm khác là mô hình này dành cho vùng hải đảo có điều kiện riêng; cơ chế cụ thể nên đọc ở văn bản pháp luật hiện hành.
Địa chỉ ở Quan Lạn, Minh Châu giờ ghi thế nào?
Đây là tên đảo, tên vùng quen thuộc thuộc khu vực Vân Đồn. Trên giấy tờ, bạn ghi thôn hoặc khu, rồi "đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh". Tên đảo có thể ghi thêm ở phần địa chỉ chi tiết để người giao hàng dễ tìm. Tên thôn chính xác nên xác nhận với chính quyền đặc khu.
Có cần đổi căn cước vì địa chỉ đổi tên đơn vị hành chính không?
Nguyên tắc chung là giấy tờ còn hạn không mất giá trị chỉ vì đơn vị hành chính đổi tên. Việc cập nhật thông tin cư trú và giấy tờ làm theo hướng dẫn của cơ quan công an và cơ quan cấp giấy. Bạn nên hỏi tại đặc khu hoặc xem hướng dẫn chính thức trước khi đi làm lại.
Ra Cô Tô có bị kẹt lại vì thời tiết không?
Có thể. Khi biển động hoặc có cảnh báo thời tiết xấu, tàu khách thường tạm dừng theo lệnh của cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy nên xem dự báo thời tiết biển, tra lịch tàu ở nguồn chính thức và để dư ít nhất một ngày trong kế hoạch, nhất là khi phải về đúng hẹn.